LAU Pak Yan (1981)

Biografie

Pak Yan Lau is een Belgisch componiste, geluidskunstenaar en (improviserend) muzikante met roots in Hong Kong. Ze volgde een klassieke opleiding piano aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen en vervolgde deze aan de Escola Superior de Música das Artes do Espectáculo in Porto. Na haar opleiding was ze enigszins teleurgesteld in de rigide en reproducerende houding die van klassieke muzikanten verwacht wordt en ging ze op zoek naar een manier om zich creatief te uiten, wat haar bracht bij jazzworkshops bij onder meer Christoph Erbsto, Christoph Erbstösser, Mark Levine, Stefano Battaglia, Franco d’Andrea en Marilyn Crispell. Op die manier kwam ze op het pad van de experimentele muziek en improvisatie, vooral in samenwerking met gelijkgestemde muzikanten in de Brusselse muziekscène.

Als uitvoerder werkt Pak Yan Lau vooral met geprepareerde piano, synthesizer, speelgoedpiano’s, elektronica en verschillende soorten geluidsobjecten. Ze maakt/maakte deel uit van de bands The Crappy Mini Band, Kuruwasan, Going, Eggstream, Lauroshilau, Stills en Dream & Drone Orchestra, waarmee ze ook verschillende albums uitbracht. Daarnaast werkte ze samen met muzikanten als Chris Corsano, Akira Sakata, Darin Gray, Tatsuhisa Yamamoto, Tetuzi Akiyama, Mette Rasmussen, Rie Nakajima, Toshimaru Nakamura, Susana Santos Silva en Manuel Mota, zowel voor improvisaties en performances als voor opnames.

Als componiste schreef ze muziek voor onder andere danstheaterproducties, Chinees schaduwtheater, kortfilms, sound walks, video-installaties en documentaires. Daarbij werkte ze samen met onder andere performancekunstenares Lázara Rosell Albear, filmmaker Christoph Van Collie en het choreografenduo La Zampa. Haar muziek werd geprogrammeerd op festivals als Rewire (Den Haag), Meakusma (Eupen), Unsound (Krakau), Jazztopad (Wrocław), Jazz Saalfelden en Xeroxen (Santa Cruz de Tenerife). Daarnaast was ze in residentie bij onder andere Q-O2, De Studio, Werkplaats Walter en Les Ateliers Claus.

 

Werkbespreking

In de loop van haar carrière als componiste en performer ontwikkelde Pak Yan Lau een eigen, unieke klankwereld. Haar muziek is zelden gericht op melodische of harmonische ontwikkeling, maar gaat steeds op zoek naar de rijkdom van individuele klanken, die doorgaans alle tijd krijgen om zich te ontplooien. Hiervoor vond ze inspiratie in onder meer Aziatische rituele muziek, de minimal music en ambient music. Typische elementen in haar muziektaal zijn de geprepareerde piano, synthesizers, elektronica en verschillende soorten klankobjecten, waarbij ze een voorkeur heeft voor metalige klanken en boventonen en vaak akoestische en elektronische klanken vermengt. Een bijzonder terugkerend element in de muziek van Pak Yan Lau is de speelgoedpiano, die ze ontdekte na haar studies klassieke piano. Wat haar aan dit instrument vooral aantrok, was het ruwe, metalige geluid en het feit dat elk exemplaar een unieke klank heeft. Deze instrumenten zijn vaak niet gelijkgestemd en produceren daardoor bijzondere boventonen en klankkleuren, die soms doen denken aan de gamelan. Bovendien draagt de speelgoedpiano niet dezelfde culturele en muzikale bagage als de klassieke piano, waardoor er geen verwachtingen in te lossen zijn en de weg naar het klankexperiment volledig openligt. Wel draagt elk individueel instrument een eigen geschiedenis mee door de kleine vervormingen die door het gebruik ontstaan, waardoor ze voor Lau ook meer leven dan een tot in de puntjes geperfectioneerd instrument als de piano.

Hoewel Pak Yan Lau zich in de loop van haar carrière ook steeds vaker toelegde op vaste composities, blijft haar manier van werken gegrond in haar ervaring in improvisatie. Luisteren blijft hierbij van centraal belang: vaak past ze composities aan aan de klankeigenschappen van een specifieke ruimte, zodat de muziek op een zo overtuigend mogelijke manier met die ruimte in dialoog kan gaan. Bovendien laat ze in haar composities een zeker toevalselement toe door minder conventionele instrumenten te gebruiken, waarvan de klank nooit helemaal te controleren is en dus lichtjes kan veranderen in een livecontext. Bovendien blijft ze wanneer ze componeert even intuïtief te werk gaan als wanneer ze improviseert. Haar composities mogen dan wel een vastere vorm aannemen dan improvisaties, maar ze zijn nooit gebaseerd op strikt rationele principes en vertrekken steeds vanuit de klank zelf.

Naast haar werk als soloperformer en componiste is Pak Yan Lau gedurende haar hele carrière actief geweest in projecten met andere muzikanten. Een eerste project dat ze zelf oprichtte, was The Crappy Mini Band, een kwartet voor experimentele pop/rock met speelgoedinstrumenten. Het vertrekpunt van deze band was het idee dat muziek met elk soort instrument gemaakt kan worden, met het doel om op een speelse manier te experimenteren met klank. Daarnaast is Lau lid van Going, een kwartet met twee pianisten en twee drummers (later één) dat qua stijl beïnvloed is door (experimentele) jazz, rock, elektronische muziek en minimal music, maar vooral vertrekt vanuit improvisatie. Ook vormt ze met altsaxofoniste Audrey Lauro het duo Stills, dat muziek maakt op basis van foto’s. Een voorbeeld is de samenwerking met fotograaf Ian Dykmans, uitgegeven op het album Vivre comme si on avait l’éternité devant soi (2016). Het duo liet zich hierbij niet enkel inspireren door de beelden zelf, maar ook door hun dromerige, vervagende textuur die een al even subtiele en nevelige klankwereld oproept. Verder speelde Lau piano en elektronica in Kuruwasan, een kwartet voor vrije improvisatie met saxofoon, tuba en drums, en maakt ze deel uit van Lauroshilau, een improvisatietrio dat pendelt tussen ambient en free jazz.

Het eerste grote soloproject van Pak Yan Lau was BOOKS (2015), een soloalbum in drie delen. Het eerste deel, “Book of Wood”, is gebaseerd op de klankwereld van de geprepareerde piano. Door de piano met diverse materialen te manipuleren (draden, houten stokjes, wasknijpers, …) en op verschillende manieren te bespelen (geprepareerde snaren aanslaan via het klavier, de snaren rechtstreeks bespelen met de handen of andere materialen, …), schudt ze de klassieke visie van de piano als louter klavier van zich af en behandelt ze het instrument eerder als klankkast die een veelheid aan verborgen klanken herbergt. In het tweede deel, “Book of Star”, staan elektronica, synthesizers en samplers centraal. De muziek ontvouwt zich hier steeds aan de hand van enkele aangehouden droneklanken, waardoor de nadruk eerder op de klankrijkdom dan op de muzikale ontwikkeling ligt. Het derde deel ten slotte, ‘Book of Toy’, verkent de boventonen van metalen gongstaven en speelgoedpiano’s, al dan niet gemanipuleerd door elektronica of aangevuld met elektronische klanken.

Een ander grootschalig solowerk is Bakunawa (2021) voor een ensemble van speelgoedpiano’s, toonstaven afkomstig uit staande klokken, geprepareerde harp, percussie en elektronica. De titel is ontleend aan de naam van een draak in de Filipijnse mythologie, die slechts op twee manieren gestopt kon worden: door hem weg te jagen met het lawaai van potten en pannen of door hem met mooie muziek in slaap te wiegen. Deze twee types van klanken weerspiegelen zich in de twee delen van de compositie. Het langzame, meditatieve eerste deel correspondeert met de slaapmuziek. In dit deel worden de klankspectra van de toonstaven, de geprepareerde harp en metalen buizen onderzocht, resulterend in een klankveld vol lange, rijke resonanties die een diepe luisterhouding activeren. Het snellere, meer ritmische tweede deel correspondeert op zijn beurt met het kabaal van potten en pannen. In dit deel staan de speelgoedpiano’s en de percussie centraal. De percussie-instrumenten bouwen een ritmische laag op van hypnotische, repetitieve patronen, waarboven de speelgoedpiano’s met hun ongepolijste klank een aanzwellende klankwolk van herhaalde noten ontvouwen. Vervolgens wordt die klankwolk opnieuw afgebouwd en bouwen de speelgoedpiano’s een weefsel van herhaalde ritmische patronen op, eerst zonder en nadien met de percussie.

Naast haar composities maakt Pak Yan Lau ook klankinstallaties en sound walks. In dit soort werken gaat ze niet op zoek naar een weelderig klanklandschap, maar wil ze vooral een staat van zijn oproepen. Net als in haar andere muziek staan dan ook eerder dan melodische of harmonische ontwikkeling de textuur en de fysieke kwaliteiten van de klank centraal. Een opvallend voorbeeld hiervan is Sogni Liquidi (2022), een onderwaterinstallatie voor het Stedelijk Zwembad Jan Giulini in Brugge. Uniek aan deze installatie is hoe deze het volledige lichaam integreert in de luisterervaring. Doordat geluid zich anders gedraagt onder water, Op de laatste dag dat deze te bewonderen viel werd de klankinstallatie bovendien gecombineerd met een live-interventie, waardoor de luisteraar de klanken onder water naar believen kon combineren met die boven water. Een andere audiovisuele installatie is (t)ears (2022), waarbij bezoekers geluidsopnames konden maken die auditieve reflecties zijn van tranen en de gevoelens erachter. Die opnames werden vervolgens verwerkt in een installatie van 22 glazen ‘tranen’ die in een ruimte hangen, waarbij ze gecombineerd werden met de klanken van het glas en vallende waterdruppels.

 

Werklijst

Soloalbums: BOOKS (Book of Wood/Book of Star/Book of Toy) (2015); as we move-we dream the dream-we thought we could (2020); Bakunawa (2021); The Days Of The Week / Chinese Wisdom (2025)

Klankinstallaties: muziek bij Julie Calberts fotografische installatie 29X Lumière (2020); Sogni Liquidi (2022); (t)ears (2022)

 

Bibliografie (selectief)

Eigen teksten:

Lau, Pak Yan “Hidden Souls and Curious Objects (A Personal Take),” Florilegio, 2021.

Bijdrage aan: J. Eckhardt & L. De Graeve, The Second Sound: Conversations on Gender & Music, Umland/Q-O2: 2017.

Bijdrage aan: I feel everyting you say, I feel everything you hear, Strzeleckibooks: 2022.

 

Interviews:

Udvardyova, “Entering the Unknown,” interview met Pak Yan Lau, Shape+ Platform, 17 december 2021,

Seynaeve, “Delving into the Rich World of Overtones with Pak Yan Lau”, interview met Pak Yan Lau, Objects & Sounds, 13 juni 2021,

“Something keeps transforming,” interview met Pak Yan Lau, //\ hoekhuis, 2022

“Pak Yan Lau describes her sound universe full of surprises,” interview met Pak Yan Lau, Rewire, 2023,

 

 

Discografie

Als lid van een groep

The Crappy Mini Band

• Debut (2008)
• Licking Forward (2010)
• Live at Les Ateliers Claus (2019)

kuruwasan

• kuruwasan (2010)

Going

• I (2012)
• II (Machinery) (2015)
• III (Disque d’Orgue) (2017)
• Live at Atelier 210 (2019)

Eggstream

• Eggstream EP (2013)

lauroshilau

• lauroshilau (2014)
• Live at Padova (2021)
• ônaki / konaki (2023)

Stills

• Vivre comme si on avait l’éternité devant soi (2016)

Overige samenwerkingen

• Asbestos and Little Rain (2015, met Chris Corsano)
• Duo Pour 454 Chordes (2018, met Lionel Malric)
• Trudge Lightly (2020, met Darin Gray)
• TIOT – live at Lastours (2020, met Lionel Malric)
• Traditional Noise (2021, met Mette Rasmussen)
• Tidal Perspectives (2024, met Giovanni Di Domenico en John Also Bennett)
• The Worm Turns (2024, met Darin Gray, Steve Noble en Alan Wilkinson)
• Oscillation : : : Materia Forma I (2024, met Lee Patterson)

Als uitvoerder verschenen op:

• Giovanni Di Domenico, Polvere Di Rabbia (2021)
• Giovanni Di Domenico & ZUGZWANG, Wesen (2022)
• Giovanni Di Domenico’s Echoism, The Shortest Night (2022)
• Giovanni Di Domenico, Succo di formiche (2023)

Solo

• BOOKS (Book of Wood/Book of Star/Book of Toy) (2015)
• as we move-we dream the dream-we thought we could (2020)
• On The Go – Let’s go for a walk! (2021)
• Bakunawa (2021)
• The Days Of The Week / Chinese Wisdom (2025)

 

Links

Pak Yan Lau op Soundcloud

Pak Yan Lau op Bandcamp

Pak Yan Lau op Spotify

 

Teksten: Robbe Beheydt (2025)